XYplorerFree to nieznacznie okrojona, ale w pełni bezpłatna (również do zastosowań komercyjnych) edycja popularnego menedżera plików, stanowiącego doskonałą alternatywę dla Eksploratora Windows. Narzędzie zapewnia użytkownikowi systemu Windows wygodne i komfortowe zarządzanie plikami zgromadzonymi na dyskach komputera, jak również tymi z nośników optycznych. Podobnie jak w przypadku wersji płatnej, tak również XYplorerFree charakteryzuje się sporą ilością opcji konfiguracyjnych, pozwalających łatwo dostosowywać poszczególne aspekty pracy (np.

sposób prezentacji danych) do indywidualnych (nawet wygórowanych) preferencji użytkownika. Nie zabrakło także funkcji, pozwalających z poziomu programu sprawnie zmieniać nazwy plików oraz tworzyć z nich skompresowane archiwa ZIP. Pasek adresu XYplorerFree w odróżnieniu od swojego systemowego odpowiednika potrafi obsługiwać poza dokładną ścieżką także nazwy plików, komendy wyszukiwania oraz adresy URL.

Dużym atutem aplikacji jest spora liczba dostępnych filtrów i statystyk, pozwalających sprawnie zarządzań oraz analizować dane zgromadzone na nośniku danych. Zaletą narzędzia jest ponadto rozbudowana funkcja historii, pozwalająca przeglądać wykaz m.in. wszystkich lokalizacji, jakie przeglądaliśmy w dowolnym panelu.